РУСНАК ИНФО

После Першей шветовей войни "Русини южно од Карпатох" як и други славянски народи хтори були у составе Австро-Угорскей монархиї достали право на самоопредзелєнє и були припознати як субєкти медзинародного права. Предсидатель З.А.Д., В. Вилсон, 8. януара 1918. обявел условия од 14 точки за успоставянє примиря зоз нєприятелями Антанти (на першим месце зоз Нємецку и Австро-Угорску). У точки 10 утвердзена обовязка оможлївиц народом Хабсбуршскей монархиї право на подполну нєзависносц.

"Русини южно од Карпатох", на основи того, 23. октобра 1918. прияти до "Союзу зараброваних народох Европи" (орґанизация хтора предходнїк Лиґи Народох) и достали припознанє самобитного народу зоз правом на самоопредзелєнє.

У историї, право субєктивитету народу нїґда нє ранґоване на право першого лєбо другого ступня. Медзинародне право нє дзелї суверенитет спрам критериюма "вельки", "менєй вельки", "нєвельки" лєбо "мали" народ. При тим, медзинародна пракса позна даскельо способи реализациї права на самоопредзелєнє:

Факт же ше Русини у историйней реалносци гевтого часу добредзечнє, без примушованя присоєдинєли Чехословацкей Републики у статусу "самоуправней териториї зоз найвекшу можлїву автономию у рамикох єдинственей териториї Чехословацкей Републики" (Русинска автономна област-Рутения). Русини на тот способ пренєсли часц своїх суверених правох централней влади у Праги, алє то нє значело же ше одрекли свойого суверенитету. Ношитель суверенитету, як цо то познате, сам народ и вон єдинствени, нєдзелїви и нєодцудзиви.

Русини зоз Ришеньом прилапеним у Резолуциї Централней рускей (русинскей) Народней скупштини (ради) у Ужгородзе 8. мая 1919. "у мено цалого народу" у подполносци потримали предклад ришеня америцких Угро-русинских орґанизацийох же ше присоєдиня народом Чехословацкей, а на основи "полней националней автономиї", цо потвердзене и Сен-Жерменским спорозуменьом од 10. септембра 1919. року, зоз клаузулу же "територия Русинох южних Карпатох уходзи до составу Чехословацкей под условийом же вона обезпечи Русином найвисши ступень автономиї у рамикох єдинственей териториї Чехословацкей". Мадярска (у чиїм составе була Карпатска област од розпаду Чехословацкей та по конєц Другей шветовей войни) Трианонским контрактом подписаним 1920. року, у ставу 4, тиж потвердзела же "припознава, як цо то уж поробели и победнїцки држави и гевти хтори ше им придружели, подполну нєзависносц Чехословацкей держави хтора у своїм составе будзе мац автономну територию Русинох южно од Карпатох".

Так же (под меном) Подкарпатска Рус (Рутения), а у складзе зоз своїм Уставом од 16. новембра 1919. року и Уставом ЧСР прилапеним 1920. року, вошла до составу Чехословацкей. Русини, жителє тей териториї, вошли до составе Чехословацкей Републики у свойстве народу, зоз припадаюцим им правом на самоопредзелєнє. Подкарпатска Рус на тот способ достала медзинародне припознанє, цо нїхто нє оспорйовал. Спрам того, централна чехословацка влада нє мала право же би єднобочно и супротно власному Уставу, хтори єй нє давал подполну юрисдикцию над тоту територию, подпише у Москви 29. юния 1945. року "Спорозуменє помедзи ЧСР и СССР", на основи хторого тота територия, тераз под назву "Закарпатска Україна", уступена, односно подарована, Совєтскому Союзу.

Як цо познате, медзинародне право дошлєбодзує сецесию як резултат догварки медзи шицкима заинтересованима боками, з другима словами поведзене, на основи добредзечного приставаня шицких бокох, у складзе зоз медзинародним правом. Того у тим случаю нє було, бо з нагоди и под час догварки у Москви бул одсутни треци субєкт медзинародного права - Подкарпатска Рус, хтора зведзена на тих прегваркох на обєкт догварки. Спорне и саме подписованє того спорозуменя, бо подписнїки у мено Чехословацкей, премиєр З. Фирлинґер и державни секретар министерства вонкашнїх дїлох В. Клементис нє мали одвитуюцу полномоц, понеже даватель полномоця Е. Бенеш у тот час нє бул уставни предсидатель ЧСР. Познате же Е. Бенеш 05.10.1938. (после Минхенского спорозуменя). правно и безусловно поднєсол задзекованє и познєйше на уставни способ на тото положенє нїґда нє бул вибрани.

Зоз точку 2 того спорозумєня помедзи ЧСР и СССР утвердзене же тото спорозуменє будзе ратификоване з боку Верховного совєту СССР и Националного парламенту ЧСР. У мено Чехословацкей, медзитим, спорозуменє ратификоване з боку Дочасовей народней скупштини, менованей декретом з боку Е. Бенеша, без запровадзених общих виберанкох. Як таке, тото цело нє мало уставне право приношиц ришеня о пременки гранїцох и уступйованя часци своєй териториї другей держави. Шицко тото барз добре розумел тедишнї премиєр З. Фирлинґер хтори у вияви з нагоди подписованя спорозуменя гварел: "Прешвечени сом же тото спорозуменє єдногласно будзе ратификоване з боку народней скупштини хтора будзе вибрана на основи общого праву гласа".

У медзинародним праву точно утвердзена процедура вияшньованя народней волї (дзеки) о питаню державней припадносци. Вияшньованє ше запровадзує у фурми плебисциту у околносцох виполнєня шицких условийох за його отримованє (медзи иншим, и у одсуствию окупацийних власцох на териториї под час отримованя плебисциту).

Толмаченє же "Манифест першей сесиї народних комитетох" усвоєни у Мукачеву 26.12.1944. року, представя шлєбодно виражену волю жительох Подкарпатскей Руси о видвойованю зоз составу ЧСР и присоєдиньованю СССР-у, нє одвитує фактом анї по сущносци анї по способу приношеня. Перше, процедура вияшньованя народу запровадзена под час войни, на териториї окупированей од цудзей армиї, у условийох нєпоштредних войнових операцийох. Варош Мукачево ше 26.12.1944. року находзел у зони войнових операцийох 4-го Українского фронту, а жительство у условийох войновей управи з боку окупацийней власци хтора превжала улогу верховней народней власци. Граждански права у таких условийох були суспендовани. Прето нєт ниякей основи твердзиц же ше роби о леґитимним процесу шлєбодного вияшньованя народу о питаньох державного статусу териториї на хторей жиє.

Попри тим, анї єдна держава нєма право одрекнуц ше своїх державянох и их "колективно" зоз територию уступиц було кому без индивидуалней согласносци каждого свойого жителя. У анексу того спорозуменя, право опциї було предвидзене лєм за лїца "ческей и словацкей националносци", алє нє и за автохтоних припаднїкох русинского народу, цо представяло дискриминацию правох гражданох спрам националней припадносци.

Медзинародна доктрина согласна у ставу же за нормалну реализацию медзинародней догварки норма медзинародней догварки моцнєйша од норми домашнього законодавства, при чим запровадзованє норми догварки муши буц согласне зоз догваренима правилами. Анї єден бок догварки "нєма право огранїчиц лєбо виключиц зоз своїм правним актом було хтору обовязку, а хтора у змисту медзинародней догварки".

Медзитим, супротно нормом медзинародного права, Президиюм Верховного совєту СССР своїм Указом од 22. януара 1946. року, єднобочним актом одвжал медзинародни субєктивитет припознати Подкарпатскей Руси з боку медзинародней заєднїци, потвердзени зоз Сен-Жерменским и Трианонским мировним спорозуменьом, а окончел и пременку єй назви ("Подкарпатска Україна", познєйше "Закарпатска обласц" у составе Українскей ССР).

Як цо познате, спорозуменє о "Закарпатскей України" було подписане помедзи ЧСР и СССР, гоч у тот час право представяня Українскей ССР у медзинародних одношеньох було утвердзене у чл.5 ст.72 Уставу УССР, а президиюм УССР у чл. 13, став 108 бул компетентни за ратификацию медзинародних догваркох. Цо ище важнєйше, Українска ССР нє лєм же нє подписнїк того спорозуменя, бо подписиванє окончене без присуствия єй представнїкох, алє го нїґда анї нє ратификовала.

Фактично, Подкарпатска Рус уступена Українскей ССР лєм на дочасове административне управянє.

Под час постояня "Союзу нєзнїщивих шлєбодних републикох" тото питанє нє було од векшого значеня, алє од преглашеня нєзависносци України ситуация ше радикално пременєла. Питанє статусу Подкарпатскей Руси, лєбо "русинске питанє" нєвибежно и нєзаобиходно ше муши патриц и спатрац у рамикох правного систему України.

У чл.9 Уставу України детально наведзени одредби медзинародних правних норми хтори представяю часц националного законодавству: "...правно валидни и обовязуюци медзинародни контракти гевти хтори прилапел Верховни совит України".

По нєшкайши дзень, насампредз, нєт званїчного акту Верховного совиту України зоз хторим ше потверзує медзинародне спорозуменє "о Закарпатскей України", так же воно нєма правне дїйство у нєшкайшей нєзависносци України. Спрам того, шицки правни ришеня усвоєни од хвильки преглашеня нєзависносци України помедзи Києва и "териториї Русинох южно од Карпатох" тримаю ше за нєлеґитимни.

Виход зоз тей ситуациї, власци можу пренайсц лєм зоз нєодложним ратификованьом спорозуменя "о Закарпатскей України" и зоз безусловнима пременками у Уставе уношеньом, т.є. прилапйованьом шлєбодно вираженей волї народу "Закарпатскей України" на референдуме запровадзеним 1991. року.

Медзитим, нєшкайше политичне руководство України пробує ришиц "русинске питанє" зоз административно-репресивнима мирама. Познаваюци стан стварох, очивидно же политични круги Києва тримаю русински национални рух нєоправданим, нєреалним и илузорним, квалификую го як "политичне русинство", пробую проблем ришиц з директним гроженьом русинским активистом, на основе "Плану мирох", а за етноликвидацию русинского народу розробеним од державних орґанох. Одбиваюци катеґорично припознац русинскому народу право на самоопредзелєнє припознате му ище 1918. року, одбиваюци вимоги шлєбодно вираженого опредзелєня народу "Закарпатскей України" на референдуму 1991. року, на хторим ше 78% жительства вияшнєло до прилогу "специялней самоуправней териториї" - власци ше фактично сами одстранєли од ришеня "русинского питаня".

Попри того, за тоти 16 роки нєзависносци, на тей териториї власци запровадзую нєконтроловану политику скритого ґеноциду народа и знїщованя природних жридлох за обстоянє у його националним штредку:

Маюци у оглядзе шицко виложене, а руководзаци ше природним инстинктом самоотриманя, Русини глєдаю реализацию народней волї вираженей на референдуме 1. децембра 1991. року.

Понеже ше Україна од ришеня "русинского питаня" сама одстранєла, примушени зме у мено Асоцияциї русинских организацийох "СОЙМ (Народни парламент) Подкарпатских Русинох" обрациц ше зоз тоту Декларацию медзинародней явносци пре потримовку у реализациї правох русинского народу.

-Предсидатель СОЙМ-у Подкарпатских Русинох, прот. Димитрий Сидор

-Член Шветового Конґресу Русинох, Алмаши, М.И.

-Секретар сесиї СОЙМ-у, священїк Димитрий Иванович

Ужгород, 15. децембер 2007. року.

Поволуюци ше на преамбулу Декларациї, а маюци у оглядзе же уж шеснац роки владаюци круги Києва заобиходза и керую "русински проблем" ришиц у рамикох правного ушореня України, запровадзуюци при тим на державним уровню политику етноциду русинского народу, моцно потупююци права и шлєбоди чловека, ми, подкарпатски Русини, у свойстве автохтоного русинского народу на своєй виковней и власней териториї "южно од Карпатох", вимагаме:

1. Успоставянє "самоуправней административно-националней териториї под медзинародну контролу", а у согласносци зоз медзинародним правом, волю и дзеку народу виражену на референдуме 1. децембра 1991. року.

2. Тоту Декларацию прейґ званїчних каналох прешлїдзиц:

3. Нужне реализовац широку активносц на упознаваню явносци зоз змистом Декларациї, послац ю на адресу Лиґи националносци Закарпатя, шицким русинским и прорусинским орґанизацийом у швеце зоз провадзацима документами. Обявиц Декларацию у средствох масовного информованя.

4. Зопрец як нєосноване кажде можлїве пробованє оптужби за "сепаратизем".

5. Информовац явносц же званїчни Києв одруцел можлївосц же би ше питанє самоуправяня ришело званїчнима прегварками зоз представителями "териториї Русинох южно од Карпатох".

6. Одбиванє званїчних власцох України припознац русински народ окарактеровац як нєзаконски акт, унапрямени на його ликвидацию.

7. Вимагац же би ше одруцел и явно осудзел "План мирох за ришенє питаня Русинох-Українцох", прилапени на уровню влади України 1996. року, як докуменат унапрямени на етноцид русинского народу.

8. Вимагац званїчне пребаченє власцох України пре шеснацрочни период панованя беззаконносци у нашим краю, пре подполне потупйованє правох и шлєбодох Русинох, як и пре ясни и нєпоштредни докази планского знїщованя природного штредку єдного автохтоного народу.

Поволуєме руководство Европскей Униї и Росийскей Федерациї же би були ґаранти ришеня "русинского питаня" у духу медзинародного права хторе Русини достали зоз Сен-Жерменским и Трианонским спорозуменьом и мирнима догварками о праву на самоопредзелєнє на основи народней волї вираженей на референдуме 1. децембра 1991. року.

Русини прешвечени же ше зоз правочасовим и цивилизованим ришеньом "русинского питаня" годно керовац можлївосц трешеньох и етнїчких зраженьох у Восточней Европи и самей Европскей Униї.

Тота Декларация прилапена на Другим зволаню Народного парламенту Подкарпатских Русинох, отриманого 15. децембра 2007. року